ارتودنسی پیشگیری

از دست دادن پیش از موعد دندانها در سنین پایین باعث اختلال در رویش دندانهای دائمی و کمبود فضای مورد نیاز آنها می شود بنابراین دندانپزشک در آن ناحیه وسیله ای به نام فضانگهدار برای کودک می سازد تا زمان رویش دندان دائمی مورد نظر در دهان کودک قرار می گیرد.

ارتودنسی پیشگیری

این وسیله نیاز به ویزیت مداوم دارد و تا زمان باقی ماندن در دهان حتی اگر هیچ مشکلی هم نداشته باشد می بایست هر3ماه یکبار توسط دندانپزشک مربوطه بررسی و معاینه گردد.

انجام اعمال ارتودنسی پیشگیری در کودکان زیر 12 سال به علت پیشگیری از بد تر شدن ناهنجاریهای موجود در دهان کودک و یا ممانعت از ایجاد برخی از ناهنجاری ها،دارای اهمیت بسیاری است که بنا به صلاحدید متخصص دندانپزشکی کودکان برای کودکانی که نیازمند این دسته از درمانها هستند تجویز می گردند.

مکیدن انگشت و یا استفاده از پستانک چنانچه تا پایان 3 سالگی متوقف نشود ممکن است منجر به ناهنجاری فک شود.

اهمیت رادیوگرافی

جهت تشخیص دقیق تر وضعیت پوسیدگی دندان های شیری و دائمی و همین طور مشکلات فکی – دهانی نیاز به انجام رادیوگرافی می باشد .

رفتار کودک در مطب

متخصصین دندانپزشکی کودکان بطور ویژه برای درمان تخصصی دندان های کودکان و نوجوانان و نیز کاربرد موثر روش های متنوع کنترل رفتار کودک در مطب آموزش دیده اند .

در برخی موارد به تشخیص متخصص دندانپزشکی کودکان و نوجوانان ، کودکانی که همکاری لازم جهت درمان در مطب را نداشته باشند (کودکان پیش فعال ) با آرام بخشی و یا بیهوشی عمومی تحت درمان دندانپزشکی قرار می گیرند .

در این حالت تمام درمان های دندانپزشکی مورد نیاز در یک جلسه ( تحت بیهوشی ) انجام می شود و کاملا بی خطر و بدون عوارض است و جای نگرانی برای والدین به هیچ عنوان ندارد.

برای مشاوره یا اطلاعات بیشتر در این زمینه برای کودک خود با مطب دکتر علی رشیدیان تماس حاصل فرمائید تلفن: 22587074 – 22589892

بیماریهای لثه در کودکان

ژنژیویت مزمن یا التهاب لثه: در بچه ها شایع می باشد. لثه ها قرمز و متورم هستند و به راحتی خونریزی می کنند. اغلب این حالت به دلیل عدم رعایت بهداشت دهان می باشد که با مراقبت های دندانپزشکی مثل جرمگیری و برساژ دندان و نیز رعایت بهداشت مثل استفاده صحیح از مسواک و نخ دندان قابل درمان و پیشگیری است. گاهی اوقات نیز تنفس دهانی و یا شروع دوره بلوغ، لثه را مستعد التهاب می نمایند.

پریودنتیت مهاجم: منجر به از دست رفتن بافت های نگهدارنده اطراف دندان می شود.در رادیوگرافی به صورت تحلیل استخوان مشاهده می گردد.در برخی از نوجوانان دیده می شود. و معمولا زمینه ارثی دارد. نوع محدود (لوکالیزه) آن اغلب اولین دندانهای آسیاب دائمی و دندانهای قدامی را گرفتار می کند.

پریودنتیت مهاجم منتشر(جنرالیزه): ممکن است در زمان بلوغ شروع شود وکل دهان را گرفتار کند. همراه با التهاب لثه وتجمع فراوان جرم می باشد.منجر به از دست رفتن بافت های نگهدارنده دندان می شود. در رادیو گرافی(عکس از دندان) تحلیل استخوان دیده می شود.این بیماری معمولا زمینه ارثی دارد.

پریودنتیت همراه با بیماریهای سیستمیک: بچه هایی که مبتلا به دیابت تیپ I (وابسته به انسولین)،سندرم داون و برخی مشکلات خاص دیگر هستند ممکن است مستعد ابتلا به پریودنتیت (بیماری بافت های نگهدارنده دندان ) باشند.

علائم بیماری پریودنتال یا بافت های نگهدارنده دندان: خونریزی لثه، تورم لثه، تحلیل لثه، بوی بد دهان و تحلیل استخوان که در رادیو گرافی دیده می شود.

در صورت مشاهده علایمی چون خونریزی از لثه حین مسواک زدن یا گاز زدن خوراکی های سفت، تورم لثه و یا بوی بد دهان در کودک یا نوجوان به ویژه هنگامیکه سابقه بیماری لثه در والدین و یا اقوام نزدیک وجود داشته باشد، حتما به دندانپزشک متخصص کودکان، و در صورت صلاحدید وی به متخصص بیماری های لثه مراجعه نمایید و دستورات آنها را پیگیری نمایید تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.

تشخیص، درمان به موقع و رعایت خوب بهداشت دهان می تواند از پیشرفت بیماری های پریودنتال ( تخریب بافت های نگهدارنده دندان ) جلوگیری کند .

درمانهای اورژانس

هرگونه ضربه که منجر به خونریزی، لقی یا شکستگی دندان شود باید توسط دندانپزشک معاینه گردد.

تکه های شکسته دندان دائمی را که پس از حادثه پیدا می کنید نگه دارید و با خود به مطب ببرید. 

چنانچه در اثر حادثه دندان دائمی از دهان خارج شد آن را تمیز نکنید.

اگر آلودگی واضحی داشت آن را از ناحیه تاج نگهدارید و زیر آب سرد با شدت کم بگیرید، الیاف باقیمانده بر روی ریشه را دستکاری نکنید .

همانطور که دندان را از تاج آن گرفته اید سعی کنید آن را در جای خود قرار دهید و با فشار ملایم دست یا گاز آن را در محل خود نگه داشته و کودک را به مرکز درمانی برسانید.

اگر موفق به جایگذاری دندان نشدید، آن را داخل سرم فیزیولوژی یا شیر قرار داده وبا دندانپزشک تماس بگیرید

روشهای درمانی و مراقبتهای لازم پس از درمان

اگر کودک شما از درد دندان شکایت می کند هیچگاه مراجعه به دندانپزشک را به تاخیر نیندازید زیرا عدم درمان می تواند عفونتی ایجاد کند که برای سلامت عمومی کودک مخاطره آمیز باشد.

ترمیم: چنانچه پوسیدگی عمیق نباشد دندانپزشک دندان را ترمیم می کند،قسمتهای پوسیده و خراب شده دندان برداشته شده و با مواد مخصوص جایگزین می شود.

پالپوتومی: اگر پوسیدگی عمیق باشد ممکن است لازم باشد بخشی از عروق و اعصاب دندان که دچار التهاب شده خارج شود. در برخی موارد ترمیم تاج دندان بلافاصله بعد از پالپوتومی و در برخی موارد درمراجعه بعدی انجام می گیرد.

درمان ریشه: اگر پوسیدگی بیش از حد گسترده باشد و یا دندان دردناک شده باشد باید درمان ریشه انجام شود.

در این موارد نیز ممکن است دندان پانسمان گردیده و در جلسه بعد ترمیم شود.

روکش فلزی (S.S.Crown): چنانچه به دلیل وسعت زیاد پوسیدگی و از دست رفتن بافتهای زیاد دندان نتوان به نحو مناسبی دندان را ترمیم کرد باید دندان را با روکش فلزی مخصوص کودکان درمان کرد تا از شکستن و از دست رفتن دندان جلوگیری شود.

خارج کردن دندان: دندانهایی که به روشهای گفته شده قابل نگهداری و درمان نباشند،از دهان خارج می شوند.

مراقبتهای بعد از درمان دندانپزشکی: پس از بیحسی موضعی به خصوص در فک پایین احتمال جویده شدن لب و گونه و زبان وجود دارد.

بنابراین طی 2 ساعت اولیه از دادن غذا به کودک خودداری کنید.

در مورد کودکان کوچکتر آنها را تحت نظر بگیرید تا این زمان سپری شود.

اگر دندان با مواد غیر همرنگ دندان (آمالگام) پر شده است تا 2 ساعت از دادن غذای جویدنی به کودک خودداری کنید.

پس از کشیدن دندان،کودک باید گاز استریل را روی محل به مدت 30 دقیقه فشار داده ،آب دهان خود را قورت دهد و کمتر صحبت کند.

رژیم غذایی مناسب

رژیم غذایی و در واقع نحوه مصرف مواد غذایی گوناگون می تواند در بروز پوسیدگی دندانی نقش داشته باشد که از چند جهت قابل بررسی است.

مصرف مواد غذایی اصلی شامل میوه و سبزیجات، گوشت، لبنیات، نان و غلات در حد معمول نه تنها سبب سلامتی فرد می شود بلکه در جلوگیری از پوسیدگی دندان نیز نقش دارند.

مهمترین نکته آن است که کودک شما وعده های غذایی اصلی را در وقت مناسب و به میزان کافی دریافت کند تا در طول روز بطور مرتب مجبور به خوردن میان وعده نشود. در طول روز کودک می تواند از میان وعده های سالم نظیر میوه، آب میوه طبیعی، انواع آجیل، ذرت، نان و پنیر استفاده نمایند. مصرف مواد غذایی با کالری بالا که معمولا حاوی قند، چربی و نمک بالا هستند نظیر چیپس، پفک، شیرینی ها با چسبندگی بالا، آبنبات، گز، تافی و نوشیدنی های گاز دار نه تنها سلامت را به خطر می اندازد بلکه دندان را مستعد پوسیدگی می نماید. مصرف مکرر این مواد از مهمترین عوامل بروز پوسیدگی می باشد.

اگر کودکتان میل زیادی به شیرینی یا انواع شکلات دارد می توانید به او اجازه دهید به مقدار کم در یکی از وعده ها به عنوان دسر از آن استفاده کند.مدت زمانی که طول می کشد تا کودک غذا را بطور کامل بخورد نیز در میزان بروز پوسیدگی تأثیر دارد. موردی که معمولا در زمان غذا خوردن کودک مقابل تلویزیون رخ می دهد و غذا خوردن کودک به درازا می کشد. غذا مدت بیشتری در دهان است و بروز پوسیدگی بیشتر رخ می دهد.

سندرُم پوسیدگی شیشه شیر (Nursing Bottle Syndrome): کودکان شیرخواری که درطول شب به دلخواه از سینه مادر شیر می خورند یا در طول شب با شیشه ی محتوی شیر، آب میوه یا سایر مواد قندی در دهان می خوابند به این سندرم مبتلا می شوند.

این مواد به هنگام خواب بر روی دندان ها رسوب می کنند و باکتری ها از مواد قندی موجود در آنها اسید تولید میکنند.

اسید تولید شده موجب تخریب دندان ها می شود. این پوسیدگی ها ابتدا در طوق دندان ها به چشم می خورد و در نهایت گسترش یافته، می تواند سبب درگیری عصب دندان و حتی آبسه های دندانی گردد.

مراقبت های لازم پس از رویش دندان ها

همزمان با رویش دندانهای شیری کودک بایستی مورد معاینه دندانپزشک قرار گیرد. هدف اصلی دندانپزشکی کودکان، پیشگیری است.

پس از هربار تغذیه کودک شیرخوار با یک گاز تمیز و مرطوب دندان های کودک و بافت های اطراف آن را تمیز بنمایید.علاوه بر این می توانید پس از هر وعده شیر خوردن در طول شب، به کودک آب بنوشانید.

از زمان رویش اولین دندان شیری مسواک زدن را با مسواک مناسب (به اندازه ی دهان کودک و با مو های نرم) آغاز نمایید.توصیه می شود یک بار در طول روز و یک بار قبل از خواب دندان ها را تمیز نمایید.

استفاده از خمیر دندان تا سن 3 سالگی توصیه نمی شود و تنها عمل مسواک زدن برای تمیز نمودن دندان ها کفایت می کند.

پس از سه سالگی خمیردندان مخصوص کودکان (حاوی فلوراید) به اندازه ی یک نخود در داخل موهای مسواک فشرده شود.

مدّت زمان لازم برای هر نوبت مسواک کردن، یک تا دو دقیقه می باشد، به شکلی که تمام سطوح همه دندان ها به دقت تمیز شود.

کودک تا حدود 5-6 سالگی توانایی انجام مسواک صحیح به تنهایی را نداشته و دندان های او باید توسط والدینش مسواک شود.از این سن به بعد تا حدود 10 سالگی نیز باید مسواک زدن کودک با نظارت مستمر و مستقیم والدین انجام گیرد.

با پایان یافتن رویش تمام دندان های شیری در سن 3 سالگی برای تمیز کردن نواحی بین دندانی از نخ دندان استفاده نمایید.

رعایت بهداشت دندان ها ( کاربرد مسواک و نخ دندان) در صورتیکه بطور همزمان با کودک توسط  والدین یا بزرگترها  انجام شود، موجب ترغیب کودک و نهادینه شدن این عادت در خانواده خواهد شد.

برای حفظ سلامت دهان و دندان کودک خود هرسه تا شش ماه یک بار برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.

روشهای پیشگیری از پوسیدگی دندان

فلوراید تراپی (درمان با فلوراید): فلوراید به روش های مختلف موضعی برای جلوگیری از پوسیدگی دندان استفاده می شود که شامل: دهانشویه های حاوی فلوراید، ژل های فلوراید و وارنیش فلوراید است که هر یک با صلاحدید متخصص دندانپزشکی کوذکان برای هر کودک تجویز می شود.

ژل های فلوراید: که حاوی غلظت های بسیار بالا از فلوراید هستند، فقط توسط دندانپزشک با روش خاص بر روی دندانهای کودک قرار داده میشود.

بسته به نظر دندانپزشک و با توجه به میزان استعداد کودک برای ابتلا به پوسیدگی، جدول زمانی تکرار انجام فلوراید درمانی در کودک تعیین می گردد.بطور متوسط این زمان هر 3 تا 6 ماه در نظر گرفته می شود. پس از فلوراید درمانی تا نیم ساعت از شستشوی دهان و از دادن نوشیدنی و غذا به کودک خودداری نمایید .

 وارنیش فلوراید: لاک های حاوی فلوراید هستند که توسط دندانپزشک بر روی دندان مالیده می شود. پس از قرار دادن وارنیش توسط دندانپزشک، بهتر است تا نیم ساعت از دادن غذا و نوشیدنی به کودک پرهیز شود و در طی همان روز مسواک نزند و غذای داغ و سفت نخورد.

 دهانشویه های فلوراید: فقط در کودکان بالای 6 سال کاربرد دارد وجایگزین انجام فلوراید درمانی توسط دندانپزشک نمی باشد.دهانشویه ها به دو صورت هفتگی و یا روزانه توسط دندانپزشک تجویز می شوند. 

 استفاده از انواع فلوراید در پیشگیری از ایجاد پوسیدگی در سطوح صاف دندان مؤثر می باشد.برای پیشگیری از پوسیدگی سطوح جونده و شیارهای دندان از روش های زیر استفاده می شود.

 فیشور سیلانت(شیارپوش): دندانهای آسیاب به خصوص دندانهای آسیاب دائمی کودکان شیارهای عمیقی دارند که به دلیل باریک و عمیق بودن با مسواک تمیز نمی شوند و می توانند محل مناسبی جهت تجمع ذرات غذایی و میکروبی و نقطه شروع پوسیدگی دندانها باشند.

برای پیشگیری از چنین حالتی می توان این شیارها را با مواد مخصوص “شیاربند” پر نمود تا از ورود میکروبهای پوسیدگی زا و ذرات غذایی جلوگیری به عمل آید.

فلورايدتراپي

PRR (درمانهای رزینی پیشگیری کننده): این روش برای دندانهای شیری و دائمی جوان که پوسیدگی محدود به شیارها و حفرات دندان است کاربرد دارد. در این روش پوسیدگی برداشته می شود و توسط مواد همرنگ دندان جایگزین ما گردد.همچنین در این روش شیارهای سالم باقیمانده نیز توسط این مواد پوشیده می شوند.

تکامل دندان های کودکان

دندان های انسان به دو دسته ی شیری و دائمی تقسیم می شوند:

نخستین دندان شیری حدود شش ماهگی رویش یافته و به تدریج تا 3 سالگی تمام دندان های شیری در دهان کودک رویش می یابند.تاخیر در رویش دندان ها بین 6 ماه تا یک سال بدون وجود  مشکلات رشدی دیگر ممکن است طبیعی باشد . در صورتیکه تاخیر در رویش دندان بیش از این مدت باشد بهتر است مشاوره با متخصص انجام گیرد.در طی رویش دندان های شیری ممکن است کودک کمی بیقرار بوده و آبریزش از دهان داشته باشد.گاهی اوقات در محل دندان شیری در حال رویش تورم کبود رنگی ایجاد می شود که پس از رویش دندان برطرف خواهد شد. 

دندان های دائمی به تدریج از 6 سالگی تا 12 سالگی در دهان ظاهر می شوند.اولین دندان های دائمی، دندان های قدامی پایین هستند که جایگزین دندان های شیری می شوند. در برخی مواقع ممکن است دندان های دائمی در ناحیه قدامی فک پایین پیش از افتادن دندان های شیری، در پشت آنها شروع به رویش کنند.

همزمان با رویش دندان های دائمی قدامی در فک پایین، اولین دندان های آسیاب دائمی نیز رویش می یابند.

این دندان ها پشت آخرین دندان شیری (آسیاب دوم شیری) رویش می یابند و برای رویش آن ها هیچکدام از دندان های شیری لق نشده و نمی افتند. به همین دلیل این دندان از دید والدین مخفی مانده و در بسیاری موارد به سرعت دچار پوسیدگی می شود.

تا حدود 9 سالگی دندان های دائمی قدامی بالا و پایین رویش می یابند.در صورت رویش دندان های دائمی قدامی بالا در پشت دندان های شیری نیاز به مراجعه فوری به دندانپزشک وجود دارد.

تا 12 سالگی نیز دندان های دائمی خلفی جایگزین دندان های شیری می شوند.

حفظ و نگهداری دندان های شیری تا زمان رویش دندان های جایگزین به دلایل زیر اهمیت دارد:

1. کمک به ظاهر زیبای کودک و ایجاد اعتماد به نفس در کودک و سلامت روانی وی

2.کمک به تغذیه ی مناسب و در نتیجه رشد مطلوب کودک با سلامت جسمی وی همراه خواهد بود

3. کمک به رشد مناسب فکین

4. ایجاد شرایط لازم برای رویش به موقع و منظم دندان های دائمی